Krwinki czerwone - Centella

Idź do spisu treści

Menu główne

Krwinki czerwone

Krew człowieka > Budowa krwi

Krwinki czerwone ( erytrocyty ) Krwinki czerwone powstają z komórek szpiku kostnego w procesie  zwanym erytropoezą. Proces ten stymulowany jest przez erytropoetynę. Hormon ten wytwarzany jest w nerkach na drodze odpowiedzi zwrotnej  pod wpływem takich czynników jak stężenie hemoglobiny w krwi , wysycenie hemoglobiny tlenem, liczba czerwonych krwinek i odpowiednie ciśnienie krwi czyli przez odpowiednią ilość tlenu dostarczaną przez krew do komórek wytwarzających ten hormon. Poza tym na regulację tworzenia krwinek czerwonych  ma wpływ  witamina B6, B12, witamina C, liczne białka a także żelazo, kobalt i miedź. Dziennie szpik kostny wytwarza ok. 200 mld erytrocytów. Komórki te żyją ok. 120 dni, po czym ulegają zniszczeniu w śledzionie. Dojrzała krwinka czerwona ma kształt dwuwklęsłego dysku o średnicy od 7 – 7,5 mikrometra i grubości od 1,5-2,5 mikrometrów, nie posiada jadra komórkowego oraz cytoplazmatycznych organelli komórkowych. Odpowiedni kształt krwinek czerwonych jest efektem odpowiedniej  budowy błony białkowo lipidowej jak i takich białek jak spektryna i ankiryna które tworz cytoszkielet krwinki. Dzięki temu cytoszkieletowi krwinki maja zdolność do czasowego odkształcania się i przechodzenia przez naczynia włosowate o bardzo małej średnicy.  Krwinki czerwone ssaków, przystosowane są przede wszystkim do przenoszenia tlenu. Utrata jądra komórkowego ogranicza własne procesy metaboliczne krwinki czerwonej, a przez to zużycie tlenu,  w czasie bowiem transportu tlenu krwinka praktycznie nie zużywa go na własne potrzeby metaboliczne i w ten sposób maksymalnie wypełnia swoje zadania transportera.  Aby nie zużywać przenoszonego tlenu, krwinka czerwona czerpie energię z beztlenowego rozkładu glukozy i pentozy( cukry proste). Powstały w wyniku tych przemian ATP ( adenozynotrójfosforan – wysoko energetyczny związek) dostarcza energii do odkształceń krwinki, transportu jonów przez błonę komórkową i innych endoenergetycznych procesów występujących w krwince.
   W procesach tych, szczególnie  czynny udział  bierze błona komórkowa krwinki. Błona komórkowa erytrocytów jest najlepiej zbadaną błoną komórkową. Jak każda błona komórkowa jest złożonym kompleksem lipoglikoproteinowym. Błona krwinki czerwonej zawiera około 60% białek, 33% lipidów oraz 7% cukrowców(dla przykładu, osłonka mielinowa komórki nerwowej człowieka zawiera 30% białek, 64%lipidów oraz 6% cukrowców). Błona białkowolipidowa jest asymetryczna. Asymetryczność błony oznacza nierównomierne rozmieszczenie lipidów, białek, łańcuchów sacharydowych zarówno w glikoproteinach, jak i glikolipidach błonowych. W błonach plazmatycznych erytrocytów, głównie w warstwie cytoplazmatycznej, znajdują się fosfolipidy aminowe: fosfatydyloseryna i fosfatydyloetanoloamina, zaś w warstwie zewnętrznej dwuwarstwy lipidowej, fosfolipidy choinowe - fosfatydylocholina i sfingomielina (sfingofosfolipid). W skład błony dwulipidowej  wchodzą również białka: integracyjne i peryferyjne. Białka peryferyjne ułożone są luźno, głównie na powierzchni cytoplazmatycznej. Na powierzchni zewnętrznej błony komórkowej znajduje się tzw. glikokaliks, czyli zbudowana z cukrów i ich pochodnych  warstwa pokrywająca powierzchnię błon komórkowych komórek zwierzęcych, niektórych bakterii oraz innych komórek ciała. Składa się z: galaktozy, glukozy, glukozoaminy, galaktozoaminy, mannozy, fukozy i kwasów sjalowych. Glikokaliks w dużym stopniu pochłania wodę, co powoduje, że powierzchnia komórki jest śliska, dzięki temu wiele komórek (np. leukocyty) może się prześlizgiwać przez wąskie szczeliny w ścianach naczyń włosowatych. Śliskość powierzchni komórek zapobiega zlepianiu się krwinek czerwonych i przyczepianiu do ścian naczyń krwionośnych. Chroni również komórki jelita przed strawieniem. Glikokaliks różnych typów komórek różni się składem reszt cukrowych i grubością. Ta skomplikowana budowa błony erytrocyta  zapewniają krwince nie tylko kształt, ale i silnie ujemny ładunek elektryczny. Temu ładunkowi zawdzięczają krwinki wzajemne odpychanie się, co nie dopuszcza do powstawania ich większych skupisk.                         

 
Czerwony kolor krwinki pochodzi od barwy białka zwanego hemoglobiną  którego zasadniczą funkcją jest przenoszenie tlenu – przyłączanie go w płucach i uwalnianie w tkankach. Hemoglobina zbudowana jest z dwóch zasadniczych komponentów: aż 96% cząsteczki hemoglobiny stanowi białko — globina, pozostałe 4% to barwnik  krwi — hem. Globina i ludzi dorosłych jest zbudowane z czterech łańcuchów peptydowych, z dwóch alfa i dwóch beta. Łańcuchy pod względem budowy chemicznej stanowią dwie identyczne pary. Każdy łańcuch peptydowy zawiera około 146 aminokwasów ułożonych w odpowiedniej sekwencji. Między pętlami zwiniętych łańcuchów podjednostek alfa i beta jakby w kieszonce tkwi jedna cząsteczka  hemu.  W ten sposób pojedyncza cząsteczka globiny przyłącza zawsze cztery cząsteczki hemu tworząc hemoglobinę.


Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego